Het verhaal van Priester Daens

in het Aalst van toen en nu

De schemer hangt al boven Aalst wanneer een priester langs de witte muur stapt

van de drukkerij van Pieter Daens, net achter de Werfkapel, en er aanklopt op de zware deur…

Adolf, mijn beste broer! Wat een verrassing! We hebben u al lang niet meer gehoord of gezien. Natuurlijk zijt

ge welkom! De kinderen zullen blij zijn dat ge er zijt. Kom binnen, let niet op de rommel in de drukkerij.

Dat zijt ge nog gewoon van de vorige keer hé.

Pieter Daens, zijn vrouw Louisa Mayart en hun twee dochters Maria en Anna

Herkent ge het hier nog een beetje op het Werfplein, Adolf? Het is hier nog niet zoveel veranderd

sedert uw laatste bezoek…

Werf - Molenstraat ( foto links © IRPA-KIK, Brussel )

Oude Dender ( nu Burchtstraat ) met het Molenhuis. Nu zou de molen in het midden van de straat staan.

Op de oude prentkaart zie je achter het witte Molenhuis nog een stukje van de witte gevel van drukkerij Daens

Ik vind dat het niet goed gaat met Aalst, mijn beste Adolf. Er is teveel miserie onder het werkvolk.

Er moet verandering komen, want dat kan hier zo niet langer. Gisteren nog passeerde ik aan de

garenfabriek hier wat verder en ‘t personeel moest poseren voor de foto.

Kinderen van acht tot pakweg elf jaar! Voor zo’n zwaar werk! En ‘k hoor ze elke morgen om half zes

met hun klompen op de kasseien onder ons raam naar hun werk stappen.

Ge hebt het al gezien op mijn briefpapier, we noemen het eiland hier

in ’t centrum, tussen oude en nieuwe Dender, Chipka,

naar de Bulgaarse bergpas waar in augustus 1877 een leger van

Russen en Bulgaarse vrijwilligers een eind maakte aan vijf eeuwen

Turkse bezetting.

Wel Adolf, zo vecht ik ook als kleine drukker van een kleine gazet tegen de grote onrechtvaardigheid,

tegen de uitbuiting van de gewone werkman !

Het eiland Chipka, met rechts het Molenhuis en de molen van Geeraerts op 't Werfplein

De ophaalbrug aan de Oude Vismarkt - Oud Hospitaal

De Oude Dender ( nu Burchtstraat )

't Is al rond acht uur als pastoor Daens 's anderendaags op het Werfplein de voetgangersbrug

over de Dender oversteekt. Hij kan de woorden van zijn broer van gisterenavond niet loslaten.

Hij wil nu gaan brevieren langs de Dender tot in Erembodegem, maar het lukt hem deze keer niet

zijn hoofd bij de gebedteksten te houden.

De Dender aan de Sint-Annabrug

Al wandelend langs het water denkt hij aan de woorden van de paus, Leo XIII, in zijn encycliek

Rerum Novarum. Daarin zegt de Heilige Vader dat de katholieken moeten opletten voor  het gevaar

dat uitgebuite arbeiders in al hun wanhoop op den duur in niks meer gaan geloven.

Pieter had gisteren ook over Rerum Novarum gepraat.

Hij denkt dat er een christendemocratische beweging moet komen die de katholieke partij in de richting

van Rerum Novarum moet helpen denken. Hij zou binnenkort eens met enkele gelijkgestemden willen

afspreken ergens in Okegem, bij Ninove.

Het sas tussen de Sint-Annabrug en de Zeebergbrug

Bij het sas moet hij even glimlachen. Als hij de stroming ziet die daar versnelt, denkt hij aan dat water

van de rivier, dat eigenlijk geen keus heeft, het moet mee in de stroomversnelling.

Alles kan soms plots heel snel gaan, zo is het leven nu eenmaal.

Terwijl hij zo wat filosofeert, krijgt pastoor Daens ineens het gevoel dat de terugkomst naar zijn thuisstad

wel eens iets groots zou kunnen in gang zetten...

Ja, Adolf Daens, weet ge nog, uw glorietijd op het college van de paters Jezuïeten in de Pontstraat,

altijd de eerste van de klas, de primus perpetuus! Ge ging zelfs jezuïet worden, maar uiteindelijk was

de liefde bekoeld en ging ge naar het seminarie. En ze gaan u hier niet graag meer zien komen,

met die nieuwe christendemocratische beweging van u en uw broer. Ge verscheurt het Katholiek!

Van welke straat ge ook komt, de Sint-Martinuskerk blijft

altijd imposant. Hier deed ge uw eerste mis, pastoor Daens,

en iedereen was zo enthousiast over uw toen al bezielende

manier om voor een volle kerk te preken. En nu blijft haar poort

voor u als priester gesloten. Ge maakt in uw preken toch maar

iedereen op tegen de rijke bazen!

Pontstraat met zij-ingang Sint-Martinuskerk

Op de Grote Markt zijn de conservatieve katholieken aan het vergaderen in de Katholieke Kring l’Union

over die nieuwe partij van de gebroeders Daens.

Voorzitter Charles Woeste is niet te spreken over dit initiatief: voor hem is het onaanvaardbaar dat nu juist

een priester zorgt voor tweedracht binnen de katholieke partij!

Zeker na de woelige schoolstrijd, die nu even bekoeld is, moeten de katholieken één front vormen tegen

socialisten en zeker de liberalen

De vroegere Katholieke kring L'Union op de markt ( nu restaurant Borse van Amsterdam )

… en die liberalen zitten wellicht al vanuit de Comte d’Egmont op den hoek te gniffelen over de

katholieke versnippering.

De Graaf van Egmont op de hoek van de markt, onder de schaduw van het belfort

Kijk, meneer pastoor, hoe de mensen daar op de Botermarkt naar u kijken, met hun ogen die boekdelen

spreken. Ogen die u vastgrijpen en smeken: meneer pastoor, doe er iets aan, trek ons uit onze miserie.

Als gij de rijke katholieken niet kunt overtuigen, wie dan wel?

Botermarkt, toen overdekt ( nu parking aan de Hopmarkt )

Hopmarkt

Ge zijt verkozen, priester Daens, en ge verdient het!

Uw menselijke visie is er één voor de toekomst.

Alleen, gaan uw tegenstrevers dat ook zo zien?

Of gaan ze uw persoon proberen te kraken?

Ge gaat in elk geval niet lang plezier beleven

aan uw overwinning. Wees op uw hoede!

Hebt ge het al gehoord? De dochters van Pieter Daens moeten naar een andere katholieke school in

Zaventem, want op de “Dames” is ’t hen aangeraden een andere school te zoeken.

Dames van Maria in de Onderwijsstraat

Op ’t Keizerlijk Plein is 't voor u precies het hol van de leeuw hé , meneer pastoor, tussen al die huizen van rijke katholieke fabrieksbazen en politiekers. Hebt ge geen schrik?

Keizerlijk Plein

Daens, Uw bisschop heeft u laten weten

dat ge vanaf nu enkel de mis moogt doen

zonder gelovigen in ’t kerkske van ’t Oud Hospitaal.

Anders doet ge toch alleen maar aan politiek!

Oud Hospitaal aan de oude Dender ( nu Burchtstraat )

Meneer pastoor, pas op als ge straks in de Leopoldstraat loopt, want ‘k heb horen zeggen dat de bokken

u gaan opwachten om u een pak slaag te geven!!

Ga anders via de Graanmarkt, dan komt ge ze misschien niet tegen!

Leopoldstraat ( nu Kattestraat )

Adolf, mijn lieve broer, ge ziet er moe uit.

Er is iets in u gebroken.

Is het omdat de kerk u verbiedt nog priesterkleren te dragen?

Denken ze daarmee ons strijden te kunnen doen stoppen?

Gij zijt sterk genoeg om ook hieraan het hoofd te bieden,

hé Adolf? Of niet?

 Molenstraat

Ik voel mij ziek, Pieter, ik moet herstellen. Ik ga de Molenstraat op bij uw dochter Maria en haar man Jules.

Daar kan ik goed rusten. Hier bij u thuis is het veel te druk voor mij. ’t Is al lastig voor mij, de Molenstraat

naar boven, maar toch ga ik het zo doen. Hou mij niet tegen, Pieter.

Molenstraat 

Het enige wat ik verlang is rust. Ik kan mij niet meer weren op mijn sterfbed. Ze dreigen zelfs mij de heilige

sacramenten te weigeren als ik geen vergiffenis vraag voor mijn politieke strijd en mijn ongehoorzaamheid

aan de bisschop.

Wat moet ik doen? Ik heb uiteindelijk besloten mij als priester in het reine te stellen tegenover mijn bisschop,

maar ik herroep mijn politieke daden niet.

Is het dan misschien verkeerd om voor het volk op te komen? Heb ik dan verkeerd gedaan met eerlijkheid en

gelijkheid te vragen? Welke dingen ze morgen over mij in de kranten zullen schrijven, over wat ik zou gezegd

hebben en wat niet, ik zal het niet lezen noch horen.

Ik zal in alle oprechtheid voor mijn Schepper staan.